NEDEN BİR REHBERE İHTİYAÇ VARDIR?

Neden bir rehbere ihtiyaç vardır?

Allah’a ve âhiret gününe yakînen inanan bir mümin için, îmanını kurtarıp salih amelle Rabbi’ne dönmekten daha büyük gaye olamaz. Zira Rabbinin rızası, ancak iman ve salih amel ile kazanılır. Karşılığı cennet ve cemâlullahdır. Cennet; akıl ve hayalin erişemeyeceği kadar güzel, Allah’ın cemâlini seyretmek ise, binlerce senelik cennet hayatından dahi üstündür.

Bu fırsatı kaçıranlar ebediyen bir daha ele geçiremeyecek, gafletle geçen günlerine pişman oldukları kadar hiçbir şeye pişman olmayacaklardır. Allah’ın huzurunda başları öne eğik: “Rabbimiz! (Meselenin bu kadar vahim olduğunu anlayamamıştık. Şimdi) gördük duyduk, bizi (dünyaya) geri çevir de, salih amel işleyelim, artık kesin olarak inandık” (Secde, 32/12) diyeceklerdir. Fakat kendilerine: Heyhât artık geriye dönüş yok. “Bu güne kavuşmayı unutmanızın karşılığını görün” (Secde, 32/14) diye cevap verilecektir. Niyâzi-i Mısrî’nin dediği gibi:

Bir ticaret etmedim nakd-i ömrüm geçti hebâ
Yola geldim lâkin cümle göçmüş kervân bîhaber

Habersiz yaşamış, habersiz ölmüş, hayatın zevklerinde ukbâyı unutmuş insanlar, ellerini dizlerine vurup bin nedamet edecekler ama bir fayda vermeyecektir. Hâlbuki îman ve irfânla dolu mânevî hayatın zevki sadece âhirette değil dünyada da hissedilir. Ehl-i dünya, Allah muhabbetiyle yanıp tutuşan bir müminin, saadet iklimine dahi yetişemez.

Dünyanın en günahkâr insanı da olsa isteyen herkes cennet ve cemâlullahın nimetlerine kavuşabilir. Allah’ın azabından korunup dünya ve âhiret saadetine erebilir. Başta ailesi olmak üzere güzel ahlâkı ve hayırlı hizmetleriyle bütün mahlukâtın duasını alabilir. Bunun için yapılması gereken tek şey aşı yaptırmaktır. Yani ruha yapılacak mânevî bir enjekte ile onda gizli olan Allah sevgisini ortaya çıkarıp yeşertmektir. Bu enjekteyi de âşıklardan başkası yapamaz.

İyi bir gül iyi bir bahçıvanın elinde yetişir. Güle aşısını yapar, suyunu, gübresini verir, fazlalıklarını budar. Sevgi ve şefkatle ona bakar, büyütür. Sonuçta rengârenk açılmış, mis gibi kokular saçan güller yetiştirir. İnsanların bahçıvanları da ruhlara sevgi aşısı yapan mânevî dünyamızın mimarları Allah dostlarıdır. Sohbet ve nazarlarıyla ruha muhabbet aşısı yapar, mânevî hastalıkları tedâvî eder, gönülleri Hakk’a bağlarlar. Böylece Allah’a  yapmak, emirlerine uymak, yasaklarından kaçınmak kolaylaşır. İnsan mânevî zevk ve şevkle dolar. Muhabbetle zikir ve ibadete sarılır. Zikir çoğaldıkça muhabbet, muhabbet çoğaldıkça zikir çoğalır. Neticede kalbi istilâ eden  iyileşerek Allah’ın rızasına erer.

Her biri birer muhabbet fedaisi olan Allah dostlarının meclisinde bulunmak saadetin anahtarıdır. Onlarla yüz yüze, diz dize gelen dost kokusu almaya başlar. İmanın tadı da işte bu sevdayla başlar. Hz. Mevlânâ’nın buyurduğu gibi, Ashab-ı Kehf’in köpeği Kıtmîr dahi, aşk ehlini aradı buldu, rûhânî bir safâya erişti. Sonunda o has kullarda fânî olup cenneti kazandı. Bu yüzden Allah u Teâlâ Kur’an-ı Kerîm’inde Kıtmîr’den bahsetti.

Son Nefeste İmanın Durumu

Onlara tabi olmak imanın kurtulmasına vesile olur. Ahir zamanda îmanla kabre girebilmek geçmiş devirlere göre çok daha zordur. Zira Kur’an ve sünnete ait değerler alt üst olmuş, itikat ve ahlâk alabildiğine bozulmuştur. Allah Resulü s.a.v. Efendimiz, âhir zamanda “Kişinin mümin olarak sabahlayıp kâfir olarak akşamlayacağını”1 haber vermektedir. Senedi zayıf fakat mânâsı yukarıdaki hadisle teyid edilen diğer bir haberde ise, “Câmilerin tıklım tıklım dolacağı fakat içlerinde bir tane îman edenin olmayacağı” belirtilmektedir. Yine keşif ehli bir Allah dostu, bundan elli-altmış sene evvel, “Müslümanlardan pek az kişinin imanla kabre girebildiğini” esefle belirtmiştir. Bu ve benzeri daha birçok haber, insanın tüylerini ürpertecek niteliktedir. Hiçbir delil bulunmasa, sadece günümüzde îmânî meselelerdeki kalp ve kafa karışıklığına dikkat edilse, meselenin ne denli vahim olduğu yine anlaşılır. Bu şartlar altında kişi hayatı boyunca îmanını korumaya muvaffak olsa bile, acaba son nefeste şeytandan imanını koruyabilecek midir? İşte bütün mesele buradadır. Çünkü halkın îmanı ekseriyetle taklit mertebesindedir. İnsî ve cinnî şeytanların vereceği küçük bir vesveseyle -Allah korusun- yıkılabilir. Şeytan ise, bir zamanlar meleklere hocalık yapacak derecede ilim sahibidir. O yüzden sekerat anında kolaylıkla akla şüpheler verip tereddüde düşürebilir. Sonuçta kişinin îmansız olarak âhirete gitmesi an meselesidir. İmanda tahkîk ve yakîn nuruna sahip olmayan herkes bu konuda tehlikededir. Beş vakit namazını kaçırmayan Müslümanlar için de durum farklı değildir. İşte bu noktada Allah dostu kâmil bir rehbere tabi olmanın iki büyük faydası vardır.

Birincisi: Hak dostunun rehberliğinde amel etmek suretiyle îmanın kuvvetlenip inkişaf etmesidir. Allah’ın zikri ile kemâle eren bir sâlikin îmânı taklitten kurtulur tahkîke yükselir, yakîn nuru artar. Böylece îman edilmesi gereken Allah’ın varlığı, birliği, cennet, cehennem, âhiret ve benzeri bütün hakikatlere gözüyle görüyormuş gibi, ayne’l-yakîn veya hakka’l-yakîn derecesinde îman eder. Bu denli kuvvetli bir îman sadece akılda durmaz. Kalp, ruh, sır, hafâ, ahfâ gibi bütün latîfelere sirayet eder. Ayet-i kerîmede belirtilen, “Kalplerinde îman yazılı” (Mücadele, 58/22) olanların mertebesine yükselir. İşte latîfelere sirayet eden bu imana Allah’ın keremiyle şeytan ilişemez, bir zarar veremez.

İkincisi: Allah u Teâlâ’nın lütuf ve inayetiyle îmanı korumasıdır. Velî bir rehbere tabi olan kimse şevk ve iştiyakla Allah’ın emirlerine, Hz. Resulullah’ın s.a.v. sünnetine uyar. Cenab-ı Hak c.c. böylelerine sayısız müjdeler vermiş, bir hadis-i şerifte belirtildiği üzere, arşının gölgesiyle himaye edeceğini va’d etmiştir.  müminleri, bu konuda daha da şanslıdır. Çünkü fitnelerin sel gibi aktığı, yığınların Hakk’a sırtını dönüp tersine gittiği bir devirde, kâmil rehberin ardında dümdüz Allah ve Resulü’ne yürümek kadar faziletli bir iş yoktur. Bunlar hem arşın gölgesiyle himaye edilecek, hem de Hz. Peygamber’in müjdesiyle yüz şehit sevabı alacaklardır. Diğer bir hadis-i şerifte ise, “Kim Allah yolundaki bir rehberi desteklemek için peşinden giderse, o kimse Allah’ın himayesinde olur”2 buyrulmaktadır. Söz konusu bunca himaye ve desteğin yanı sıra bir de eteğinden tutulan böyle bir rehberin ilâhî rahmeti coşturacak, belki arş-ı a’lâyı sallayacak keyfiyetteki duası vardır. Milyonlarca bereketli ağız dünyanın dört bir yerinde o duaya âmin diyor. Berzah âleminde bulunan velîler âmin diyor. Bu kadar dua ve Hz. Resulullah Efendimize yönelen şefaat talepleri elbette boşa gitmez. Allah Teâlâ; büyük mükâfatlar verdiği, ahirette himaye ettiği kulunu, son nefeste yalnız bırakmaz. İmdadına yetişip inşallah sekerat ânında da şeytana karşı îmanını muhafaza eder.

Âlim ve Dindarlar İçin de Rehber Gerekli midir?

Bu noktada akla gelen suallerden birisi şudur: Dindar Müslümanların veya din ilimlerini tahsil etmiş âlim zatların da bir rehbere ihtiyacı var mıdır? Rehberi olmayanlar mutlaka cehenneme mi girerler?

Öncelikle belirtelim ki, rehberi olsa da salih amel işlemeyen hiçbir kimse için garanti vermek mümkün değildir. Allah c.c. dilerse azab eder, dilerse mağfiret edip cennetine kor. Fakat biz ’ın rahmetiyle mi yoksa adaletiyle mi muamele edeceğini bilmiyoruz. Umarız ki rahmetiyle muamele buyursun. Ancak, O’na mütemadiyen isyan edip durduğu hâlde, “Canım Allah kerim nasılsa affeder” diyen kimse, hiç şüphesiz boş hayallerin peşinde dolaşmaktadır. Bu adamın hâli evlenmeden çocuk sahibi olmak isteyen adamın hâline benzer. Şayet çocuk istiyorsa evlenerek bütün sebeplerine riayet etmelidir. Zira her işin bir kaidesi vardır. Allah’ın rahmetini celb etmenin kaidesi de salih amel işlemektir. Eğer gerçekten ihlâsla salih amel işleyebilecekse bir rehbere ihtiyaç duymadan yoluna devam edebilir. İnşallah âhiretini de kurtarır. Bu ister âlim olsun isterse dindar Müslüman olsun fark etmez.

Fakat samimiyetle belirtelim ki, durum hiç de öyle sanıldığı kadar kolay değildir. Hususan bütün feyiz kapılarına arkası dönük olan kişiler için vaziyet daha da ağırdır. Çünkü Böyleleri mânevî yardım ve desteğe de kapalıdır. Ayrıca nefis ve şeytanın tahmin edilemeyecek kadar çok, bir o kadar da gizli hîle ve desîseleri vardır. Yol binlerce tuzakla doludur. Bu yolda salimen yürüyebilmek son derece teknik bir iştir, ciddî bir ister. Ne kadar âlim ne kadar dindar da olsa önündeki çukurlardan birine düşmesi her an muhtemeldir. Çünkü nefis ve şeytan her zaman şerre davet etmez. Çoğu kere hayır ve iyiliğe teşvik ediyor gibi görünerek şerre davet eder. Mesela sırf riya ve gösteriş için bazı nafile ibadetleri teşvik eder. İbadetlerinde gaflete sürükler, Allah rızasından başka gayeler sokar, amellerini kendisine beğendirip güvendirir. Gizli nafile amellerinin duyulmasından hoşlandırır. Gıybet, haset, yalan, dedikodu… vs. ile iyiliklerini imha eder. Şehvet ve gazabının girdabına sokar. Daha burada sayılamayacak kadar yüzlerce hile ile üzerine saldırıp amellerini boşa çıkarıncaya kadar uğraşır. Böylece yakîn ve  nurundan mahrum olan âlim veya dindar zatı nefis kolaylıkla hâkimiyeti altına alır. Sonuçta heva ve arzularının esaretine girdiği halde, bunun farkına bile varmaz. Sabah akşam nefsinin arzularına tapmasına rağmen o hâlâ Allah’a ibadet ettiğini zanneder. Hayatının sonunda heba olan ömrünün farkına vardığında ise, iş işten çoktan geçmiş olur. Kuran-ı Kerim’de işte bu aldanışı ifade eden birçok âyet-i kerîme vardır. İki tanesi şöyledir:

“Heva ve hevesini ilah edineni gördün mü?” (Casiye, 45/23) “(Bunların) dünya hayatında çalışmaları boşa gitmiştir. Hâlbuki onlar sağlam iş yaptıklarını sanıyorlardı” (Kehf, 18/104) Yukarıdaki âyetler imandan mahrum olanlar ile aynı nefsanî sıfatları taşıyan herkesi yakından ilgilendirmektedir. Bu tipler; camide, tekkede, Mekke’de, medresede her tarafta bulunabilir. Hatta kâmil olmayan herkeste bu hastalıklardan bazıları az veya çok vardır. Önündeki rehbere tabi olduğu halde ona tam uymayan da, söz konusu hastalıklardan tamamen kurtulamaz.

Kalbi istilâ eden yüzlerce mânevî hastalıktan sadece kibir ve şehvet veya bunlardan bir tanesi, insanı insan vaziyetinden çıkarmaya yeterlidir. Şayet hastalıkların çoğu kalbi istilâ ettiyse o adamdan halis bir şeytan olur. Konuyla ilgili mertebeler genel olarak yukarıdan aşağı şöyle sıralanabilir: Melekiyet mertebesi, insaniyet mertebesi, hayvaniyet mertebesi, şeytaniyet mertebesi. Başlangıçta “ahseni takvîm” yani en güzel biçimde yaratıldıkları, meleklerin mertebesine yükselmeye kabiliyetli oldukları halde, hevâ ve arzularının esiri olup hürriyetlerini kaybetmeleri neticesinde “esfeli safilîne” yani aşağıların aşağısına yuvarlanmışlardır. Neticede ne anlayacak bir kalp, ne görecek bir göz ve ne de işitecek bir kulak kalmıştır. Cenab-ı Zü’lcelâl Hazretleri böylelerini cehenneme yuvarlayacağı vaîdinde bulunduktan sonra onların mânevî keyfiyetlerini şöyle tasvir etmiştir: “İşte bunlar hayvanlar gibidirler. Hatta daha da aşağıdırlar. Bunlar gafillerin ta kendileridir.” (A’raf, 7/179)

Geçmiş ümmetlerin aksine Hz. Peygamber’in ümmeti için sureten hayvan şekline dönüştürme (mesh), ilâhî bir ikram olarak kaldırılmıştır. Fakat mânevî mesh devam etmektedir. Şayet iç suretler keşif ehli velîlere göründüğü gibi dışarıdan görülebilseydi, ya herkesin hayran kaldığı ya da tiksindiği bir manzara ortaya çıkacaktı. Hatta İmam-ı Gazzâlî Hazretleri’nin işaret ettiği gibi, kalp ve ruhu sökülmüş, mide ve bağırsaktan ibaret ucube haline dönüşmüş nice kimseler vardır ki, kendi vaziyetlerini görselerdi mide bulantısından bir daha yemek yiyemeyeceklerdi. Bu hâle girmekten Allah’a sığınır, şayet bu halde isek O’nun yardımını dileriz.

Hevâ ve arzuların insanı esaret altına alması nefs-i emmarenin bir neticesidir. Gazzâlî, daha o devirde insanların ekserîsinin bu mertebede olduğunu beyan etmiştir. O devir ki, âlimlerin, âbidlerin son derece bol olduğu, gönüllerde imansızlığın, sokaklarda hayâsızlığın neredeyse bulunmadığı bir devirdi. Ya şimdi durum nasıl? Geçmişe nispetle iyiye giden hangi imânî ve ahlâkî gelişmeden söz edilebilir? Diğer bir soru da şudur: Gazzâlî ve onun emsali binlerce devâsa âlim niçin bir Allah dostu rehbere sarılma ihtiyacı hissetmiştir? O günkü âlimlerin anlayışı –hâşâ- bu günkülerden daha mı kıttı? Yoksa bu gün her şey güllük gülistanlık oldu ve bir rehbere ihtiyaç kalmadı mı?

Elbetteki böyle değil. Bilakis kâmil bir rehbere bu gün her zamankinden daha fazla ihtiyaç vardır. Çünkü günümüzde yoldaki tuzaklar geçmişteki bütün devirlerin toplamından fazladır. Saadet devrinde bile, her biri büyük bir mürşid olan sahabe-i kirâm hazretleri Âlemlerin Efendisinin irtihalinden sonra kendi aralarında birbirlerinin ilim, takva ve feyzinden istifade ediyorlardı. Nefislerinin kusurlarını araştırıyor, hatalarını soruyorlardı. Hz. Ömer gibi bir kamet bile, Hz. Huzeyfe’ye kendisinin münafık olup olmadığını sormaktan çekinmiyordu. Sonraki nesil de sahabeyi rehber olarak önlerine koyuyor aynı şeyleri yapıyorlardı. Günümüze kadar işler böyle devam etti. Bu vadide milyonlarca velî aynı mektepte aynı şekilde yetişti. Hâl böyleyken bir rehbere ihtiyacı olmadığını kim söyleyebilir?
Hiç şüphesiz ilim büyük bir nimettir. Allah u Teâlâ: “Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” (Zümer, 39/9) buyurmak suretiyle âlimin değerine işaret etmektedir. Ancak şurası muhakkak ki, ilim; îman ve salih amelle bir kıymet ifade eder.

Bir hadis-i şerifte: “İnsanlar helâk oldu âlimler kurtuldu. Âlimler de helâk oldu (ilmiyle) amel edenler kurtuldu. Amel edenler de helâk oldu ihlâsla amel edenler kurtuldu” (1) buyrulmaktadır. Dolayısıyla salih amel olmadan ilmin de bir faydası yoktur. Zira insan kalbindeki îmânıyla mümindir, kafasındaki malumat yığınlarıyla değil. Amelle desteklenmeyen bir ilimde ne yakîn nurundan ne de marifetten söz etmek mümkündür. Yakîn ve  olmadan şeytanın, hususan nefsin, karıncanın ayak şamatasından daha gizli olan hîlelerinden nasıl korunabilir?

Üzülerek belirtmek gerekir ki, günümüzde kendi başına rehbersiz yetişen marifet ehli bir âlim bulmak, samanlıkta iğne bulmaktan daha zordur. Hatta sadece kibirden arınmış âlimler bile azdır. Bilakis ilimden gelen  ve benlik, âlimlerin çoğunu istilâ etmiştir. Gazzalî’nin belirttiği gibi, bunların çoğu kendini herkesten fazla Allah’a yakın kabul eder. Başkaları hakkında daha endişeli olur. Muhatabı haklı bir söz söylese ona galebe etmek için ne kadar çürük delil varsa hepsine sarılır. Hâlbuki bu hal kâfir ve münafıkların vasfıdır. Nitekim Allahu Teâlâ:

: “Bu Kuranı dinlemeyin, okunurken gürültü yapın, belki  gelirsi­niz.” (Fussılet, 26) buyurmuştur. Böyleleri takvâ sahibi salih zatlara zerre kadar değer vermez. Onları cahil cühela takımı olarak görür. Esasen kendisinden başka kimseyi beğenmez. Halkı adam yerine bile koymaz. Birisi kendisine hizmet veya hürmette kusur etti mi ona şiddetle kızar. İş vaaz vermeye gelince ateşli konuşmalar yapar, halkı galeyana getirir. Fakat çoğu kere kendi kalbinde bir yumuşama olmaz. Gözünden kolay kolay yaş dökülmez. Ölümden nefret eder. Çünkü dünya sevgisi bütün benliğini sarmıştır. Bol bol Kur’an okur fakat boğazından aşağıya inmez. Gönlünde bir haşyet meydana gelmez. Farz ibadetlere bile gevşek davranır. Bu haliyle ilim sahibi bir kişi, adam yerine koymadığı dindar fakat ilimsiz halkın seviyesinden bile kat kat aşağı yuvarlanmıştır.

Şayet kibri ve şöhret arzusu had safhada ise, aykırı fikirler ileri sürmek, haramı helâl, helâli haram göstermek suretiyle dikkatleri üzerine çeker. Böylece sivrilmeye, meşhur olmaya çalışır. Bu son durum hayvaniyetten de aşağı tam bir şeytaniyet ahlâkıdır. Rabbimizden bizleri dalaletten hidayete sevk etmesini ruh u canımızla talep ederiz.

Âlim de olsa, rehbersiz yola gitmenin sonuçları işte bu noktalara kadar ilerleyebilir. Onun için Cenab-ı Hak c.c.:

“Bana yönelen kimsenin yoluna uy; sonunda dönüşünüz banadır.” (Lokman, 31/15) buyurmak suretiyle âlim, cahil ayrımı yapmadan herkesi dostlarının yoluna davet etmektedir. Çünkü bütün bu hastalıkların ilacı kâmil rehberin elindedir. Kibrini kırmak suretiyle öldürücü hastalığa yakalandığını kabul edip onların önüne diz çöken âlim ve dindar zatlar, o ilaç ile şifa bulabilirler. Yeter ki, kendisini mânen ameliyat edecek doktora teslim olsun ve onun işine karışmasın.

İster âlim, ister cahil, ister dindar ve isterse sofi olsun herkes dînî hayatın neresinde olduğunu şu iki soruyla tespit edebilir.

Birincisi: Ölüm düşüncesi kendisine sevimli mi geliyor ürkütücü mü? Sevimli geliyorsa işler iyi gidiyor demektir. Çünkü Allah’a kavuşma arzusu dünya, evlat, mal, mülk arzusunun üzerine çıkmış demektir. Fakat henüz yeteri kadar salih amel işleyemediği için değil de, dünyadan ayrılmak zor geliyorsa vaziyet iç açıcı değildir.

İkincisi: Allah u Teâlâ zikredildiği zaman içlerinde tarifi mümkün olmayan bir muhabbet, bir coşkunluk veya ürperme meydana geliyor mu? Şayet geliyorsa yine işler iyiye gidiyor demektir. Cenab-ı Hak c.c.:

“Gerçek müminler ancak o müminlerdir ki, Allah zikredildiği zaman yürekleri ürperir, âyetleri okunduğu zaman imanlarını arttırır.” (Enfal, 8/2) buyurmaktadır. Eğer kalpte muhabbetten eser yoksa Allah u Teâlâ’nın da ona karşı muhabbeti olmayabilir. Zira şu âyet-i kerîmede buna işaret vardır:

“O halde beni anın, ben de sizi anayım. Bana şükredin de nankörlük etmeyin.” (Bakara, 2/152)

Evet… inanan herkes Allah’ı sevdiğini söyler. Fakat hakîkî sevgiye muvaffak olanlar azdır. İşte bu muhabbetin ilacı da yine Allah âşığı olan rehberlerin elindedir. Gönül kovasını çağlayanlar hâlinde akıp giden feyiz pınarının altına tutan, Hak dostunun edna bir nazarını kendi kırık dökük amellerine tercih eden, billur gibi aynalardan süzülüp gelen güneş ışığına sırtını değil de kalbini çeviren her mümin, aradığı muhabbete erişebilir. Böylece dünyâ ve ukbâ saadetine erip Rabbinin rızasına kavuşabilir. Cenab-ı Mevlâ bizleri de onlardan eylesin.
(1)-Aclunî, Keşfü’l-Hafa, 2/280 no: 2795

Dr. Mustafa Bahadıroğlu

GAVSI SANİ(K.S.A)”  Sayfasına Gitmek İçin Tıklayın     >              

3 responses to “NEDEN BİR REHBERE İHTİYAÇ VARDIR?

  1. Geri bildirim: ADIYAMAN MENZİL’DE BİR ALLAH DOSTU VAR (GAVSI SANİ HZ KİMDİR?) « Menzil – GAVSI SANİ(K.S.A)·

  2. Geri bildirim: EHL-İ BEYT İLE İLGİLİ HADİSLER « Menzil – GAVSI SANİ(K.S.A)·

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s